خرید گوشی دست دوم: چک‌لیست قدم‌به‌قدم بررسی گوشی پیش از پرداخت

خرید گوشی دست دوم می‌تواند هزینه‌تان را خیلی کم کند، به شرط اینکه پیش از پرداخت، گوشی را درست بررسی کنید. بیشتر دردسرها، از قفل حساب کاربری تا مشکل رجیستری، با چند دقیقه دقت در همان جلسه اول قابل پیشگیری است. این چک‌لیست را قدم‌به‌قدم جلو ببرید و تا همه موارد روشن نشده، پولی جابه‌جا نکنید.

در یک نگاه

• شناسه گوشی: شماره IMEI در تنظیمات، روی جعبه و در صورت وجود روی سینی سیم‌کارت باید یکی باشد.
• رجیستری: وضعیت ثبت گوشی را فقط از راه رسمی بررسی کنید، نه از لینک‌ها و شماره‌هایی که فروشنده می‌دهد.
• قفل حساب: Find My در آیفون و حساب گوگل در اندروید باید جلوی چشم شما خاموش و حذف شود.
• سخت‌افزار: باتری، صفحه، دوربین‌ها، بلندگو، میکروفون و درگاه شارژ را یکی‌یکی امتحان کنید.
• مدارک: جعبه، فاکتور یا رسید و یک نوشته ساده از قرار خرید با مشخصات فروشنده بگیرید.

پیش از خرید گوشی دست دوم چه آماده کنیم؟

چند وسیله ساده کار را خیلی راحت‌تر می‌کند: سیم‌کارت خودتان، یک کابل و شارژر سالم، هدفون یا هندزفری، و اگر توانستید یک چراغ‌قوه کوچک. قرار را در جایی شلوغ و روشن، مثل یک فروشگاه یا مرکز خرید، بگذارید و وقت کافی در نظر بگیرید. بررسی درست دست‌کم نیم ساعت طول می‌کشد.

از فروشنده بخواهید جعبه اصلی و هر مدرک خریدی که دارد همراه بیاورد. اگر گوشی رمز صفحه دارد، فروشنده باید حاضر باشد آن را باز کند.

قدم اول: IMEI را با جعبه و تنظیمات تطبیق دهید

IMEI یک شماره ۱۵ رقمی است که هر گوشی را در شبکه موبایل شناسایی می‌کند؛ چیزی مثل کد ملی گوشی. گوشی‌های دو سیم‌کارته معمولاً دو IMEI دارند.

برای دیدن آن، در صفحه شماره‌گیر کد *#06# را وارد کنید. همین شماره را در تنظیمات هم پیدا کنید: در آیفون از مسیر Settings، بخش General و سپس About. اپل می‌گوید این شماره در بعضی مدل‌ها روی سینی سیم‌کارت یا بدنه هم حک شده و روی جعبه اصلی هم آمده است. در اندروید معمولاً در بخش «درباره تلفن» (About phone) دیده می‌شود.

اگر شماره روی جعبه با شماره داخل گوشی یکی نبود، یا جعبه اصلاً مال این گوشی نبود، دلیلش را بپرسید. این ناهماهنگی می‌تواند نشانه تعویض قطعه، جعبه جعلی یا مشکل جدی‌تری باشد.

قدم دوم: وضعیت رجیستری را از راه رسمی بپرسید

در ایران، گوشی برای کار کردن با سیم‌کارت باید در سامانه رسمی رجیستری تلفن همراه ثبت شده باشد. اگر گوشی در سامانه رسمی ثبت نشده باشد، ممکن است با سیم‌کارت شما به شبکه وصل نشود.

چند نکته را جدی بگیرید:

• فقط از مسیر رسمی استعلام بگیرید. نشانی سامانه و راه استعلام پیامکی را از سایت رسمی اپراتور خودتان یا درگاه‌های دولتی پیدا کنید، نه از آگهی، کانال یا لینکی که فروشنده می‌فرستد.
• IMEI را خودتان از گوشی بخوانید. شماره‌ای را که فروشنده روی کاغذ نوشته ملاک قرار ندهید.
• مراحل انتقال را همان‌جا انجام دهید. اگر سامانه رسمی برای جابه‌جایی مالکیت گوشی مرحله‌ای تعریف کرده، از فروشنده بخواهید پیش از پرداخت، همان‌جا انجامش دهد.
• با سیم‌کارت خودتان تماس بگیرید. سیم‌کارت را بگذارید، یک تماس و یک پیامک بفرستید و اینترنت همراه را هم امتحان کنید.

قدم سوم: قفل حساب کاربری را باز کنید

این قدم از همه مهم‌تر است، چون گوشی قفل‌شده عملاً قابل استفاده نیست.

در آیفون: قابلیت Find My یک قفل به نام Activation Lock دارد. به گفته اپل، تا وقتی این قفل روشن است، بدون رمز حساب اپل صاحب قبلی نمی‌توان Find My را خاموش کرد، گوشی را پاک کرد یا دوباره فعالش کرد. پس از فروشنده بخواهید جلوی شما از حساب اپل خود خارج شود (Settings، روی نام خودش و سپس Sign Out) و بعد از مسیر General و Transfer or Reset iPhone، گزینه Erase All Content and Settings را بزند. اگر «محافظت از دستگاه دزدیده‌شده» (Stolen Device Protection) روشن باشد، خروج از حساب اپل بیرون از خانه یا محل کار ممکن است یک ساعت تأخیر امنیتی داشته باشد؛ بهتر است فروشنده پیش از قرار، این کار را در خانه انجام دهد یا وقت کافی بگذارید.

در اندروید: گوگل یک لایه محافظتی دارد که بعد از ریست کارخانه، رمز صفحه یا رمز حساب گوگلی را می‌خواهد که قبلاً روی گوشی بوده است. راه خاموش کردن آن حذف حساب گوگل از تنظیمات گوشی است. پس اول حساب گوگل فروشنده باید از بخش Accounts حذف شود و بعد گوشی ریست شود. در بعضی برندها، مثل سامسونگ و شیائومی، حساب خود سازنده (Samsung account یا Xiaomi account) هم قفل جداگانه دارد؛ از فروشنده بخواهید آن را هم پیش از ریست حذف کند.

بعد از ریست، گوشی را تا صفحه اول راه‌اندازی جلو ببرید. اگر در این مرحله حساب یا رمز صاحب قبلی را خواست، خرید را متوقف کنید.

قدم چهارم: سلامت باتری را بسنجید

در آیفون: از مسیر Settings، بخش Battery و سپس Battery Health، عدد «حداکثر ظرفیت» (Maximum Capacity) را ببینید. این عدد ظرفیت فعلی باتری را نسبت به زمان نو بودن نشان می‌دهد. اپل می‌گوید باتری iPhone 14 و مدل‌های قبل‌تر طوری طراحی شده که در شرایط ایدئال بعد از ۵۰۰ چرخه کامل شارژ، ۸۰ درصد ظرفیت اولیه را نگه دارد و این عدد برای iPhone 15 هزار چرخه است (اپل در این صفحه برای مدل‌های جدیدتر عدد جداگانه‌ای نیاورده است). اگر در همین صفحه پیامی درباره سرویس یا تعویض باتری دیدید، آن را در قیمت‌گذاری حساب کنید.

در اندروید: محل این اطلاعات به سازنده بستگی دارد. در پیکسل 8a و مدل‌های بعدی، از مسیر Settings، بخش Battery و سپس Battery health وضعیت باتری را ببینید. در برندهای دیگر، تنظیمات باتری یا برنامه پشتیبانی و عیب‌یابی خود سازنده را نگاه کنید. اگر هیچ عددی پیدا نشد، دست‌کم ببینید گوشی در چند دقیقه کار معمولی چقدر شارژ از دست می‌دهد و غیرعادی داغ می‌شود یا نه.

قدم پنجم: سخت‌افزار را یکی‌یکی امتحان کنید

این جدول را همراه داشته باشید و هر ردیف را تیک بزنید:

قدم ششم: نشانه‌های آب‌خوردگی را بگردید

اپل می‌گوید بیشتر آیفون‌ها نشانگر تماس با مایع (LCI) دارند. رنگ این نشانگر در حالت عادی سفید یا نقره‌ای است و اگر با آب یا مایعی که آب دارد تماس پیدا کند، کاملاً قرمز می‌شود. جای این نشانگر در هر مدل فرق می‌کند و در بسیاری از مدل‌ها داخل شیار سینی سیم‌کارت است؛ اپل جای آن را برای هر مدل در صفحه پشتیبانی‌اش آورده است. مدل‌هایی که فقط eSIM دارند و سینی سیم‌کارت ندارند، نشانگر قابل‌دیدن از بیرون هم ندارند.

با نور چراغ‌قوه و کمی زاویه دادن به گوشی نگاه کنید. در هر گوشی دیگری هم به لکه‌های زیر صفحه، بخار پشت لنز دوربین و زنگ‌زدگی پیچ‌ها یا درگاه شارژ دقت کنید.

قدم هفتم: مدارک و پرداخت

• جعبه و فاکتور: IMEI روی جعبه و فاکتور باید با گوشی یکی باشد.
• قرار کتبی: یک برگه ساده با نام و شماره تماس فروشنده، مدل گوشی، IMEI، تاریخ و مبلغ بنویسید و هر دو امضا کنید.
• پرداخت قابل پیگیری: پرداخت بانکی ردپا دارد؛ رسیدش را نگه دارید.
• ترتیب کار: اول بررسی، ریست، استعلام و تماس با سیم‌کارت خودتان؛ بعد پرداخت.

جمع‌بندی: سه نشانه که یعنی خرید نکنید

• فروشنده حاضر نیست جلوی شما از حساب کاربری خارج شود و گوشی را ریست کند.
• IMEI داخل گوشی با جعبه یا فاکتور نمی‌خواند و توضیح قانع‌کننده‌ای وجود ندارد.
• استعلام رجیستری از مسیر رسمی جواب روشنی نمی‌دهد یا فروشنده شما را به مسیر دیگری هل می‌دهد.

اگر یکی از این‌ها را دیدید، با هر قیمتی که باشد، از خرید بگذرید. گوشی ارزان‌تری که کار نمی‌کند، در نهایت گران‌ترین گزینه است.